Ev, arsa ya da yatırım: ne alırsanız alın, bir liste yanınızda olursa görüşmeye daha rahat girersiniz. Aşağıdaki on soruyu başlıklara ayırdım. Bir gayrimenkule bakmaya giderken açıp bakmak için kaydedin.
Tapu, imar ve ruhsatta neye bakılır?
1. Tapuda ipotek, haciz ya da şerh var mı? Satıcıdan güncel tapu kaydını isteyin.
Kayıttaki her not, işleminizi etkileyebilir. Ayrıntısı için tapu alırken dikkat edilecekler yazısına bakın.
2. Hisseli mi, müstakil mi? Hisseli tapuda belli bir parça değil, bütünün bir payı sizindir. Bu, kullanımı ve satışı etkileyebilir.
Hangi payın size geçeceğini net öğrenin. Diğer hissedarların kim olduğunu ve payların nasıl bölündüğünü de sorun.
3. İmar durumu ne? Arsaya ne yapılabileceğini belediyedeki imar durumu gösterir. Ayrıntısı arsa almadan önce imar durumu yazısında.
4. Yapı ruhsatı alınmış mı? Projeden alıyorsanız ruhsatın tarihini ve hangi bina için alındığını sorun.
Ruhsat, binanın hangi izinle yapıldığını gösterir. Ruhsat belgesinin üzerinde tarih ve bina bilgisi yazar; sizin alacağınız dairenin bulunduğu binayla aynı olduğundan emin olun.
Firma ve alan hakkında neyi sormalı?
5. Firma daha önce ne teslim etti? Bitmiş projelerini gidip görün. Sunumdaki görüntü ile gerçek proje arasındaki farkı yerinde görürsünüz.
Mümkünse oradaki sakinlerle de konuşun. Ortak alanların bakımı, aidatın ne kadar karşılık verdiği, teslimin zamanında olup olmadığı gibi konularda ilk elden bilgi alırsınız.
6. İlandaki metrekare brüt mü, net mi? Net alan, evin içinde kullandığınız alandır.
Bu rakama hangi alanların dâhil olduğunu sorun. Brüt ve net alan farkı yazısı bu konuda ayrıntı veriyor.
Ödeme ve teslimde neyi netleştirmeli?
7. Ödemeler inşaatın hangi aşamasına bağlı? Ödeme planını inşaat takvimiyle yan yana koyun. Hangi ödemenin hangi aşamaya denk geldiğini görün.
İnşaat ilerlemiyorken ödeme isteniyorsa, bunun sözleşmedeki plana uyup uymadığına bakın. Güncel koşulları satış ofisinden teyit edin.
8. Kat irtifaklı tapuyu ne zaman alacağım? Kat irtifakı, bina bitmeden daireniz için arsa payına bağlı kurulan haktır.
Tapunun ne zaman verileceğinin sözleşmede yazmasını isteyin. Teslim takvimi için de teslim tarihi ne anlatır yazısına göz atın.
Günlük hayat için neye bakılır?
9. Aidat ve ortak giderler neye göre belirleniyor? Hangi hizmetin karşılığı olduğunu sorun. Aidatın içeriğini bilmek, ay ay ne ödeyeceğinizi öngörmenizi kolaylaştırır.
10. Ulaşım, okul, hastane ne kadar yakın? Haritada değil, o saatte gidip görün. Sabah işe çıkarken ve akşam dönerken yolu deneyin.
Okul, market ve sağlık kuruluşuna gerçekten ne kadar sürede ulaştığınızı ölçün. Haritadaki mesafe ile trafikteki süre aynı olmayabilir.
Hangi sorular yazılı alınmalı?
Cevabı belgeyle desteklenen sorular daha güvenilirdir. Özellikle tapu, ruhsat, ödeme planı ve teslim konularında yazılı cevap isteyin. Sözlü bir cevap kimi zaman unutulur ya da farklı hatırlanır.
Soruları ezbere sormak zorunda değilsiniz. Listeyi telefonunuza kaydedip görüşmede açın. Karşınızdaki kişi bir soruya cevap veremiyorsa bunu not edin ve cevabı sonradan yazılı isteyin.
Cevabı net olmayan bir soru kalmışsa karar vermek için acele etmeyin. Listede cevapsız kalan her soru, bir sonraki görüşmede sizin sorunuz olur. Önce amacınızı belirlemek için ev alma amacınıza göre neye bakmalı yazısı da yardımcı olur.
Listeyi nasıl kullanmalı? Bu on soruyu bir görüşmede hepsini birden sormak zorunda değilsiniz. Amacınıza göre öncelik verin. Arsa alıyorsanız tapu ve imar soruları öne çıkar.
Projeden daire alıyorsanız firma, ruhsat ve ödeme soruları daha önemli olabilir. Oturmak için bakıyorsanız günlük hayat soruları en başa gelir.
Her soruya aldığınız cevabı bir yere yazın. Hangi cevabın sözlü, hangisinin belgeyle desteklendiğini ayırın. Bir süre sonra bu notlar, karar verirken en güvendiğiniz kaynak olur.
Bir de şunu söyleyeyim: Listedeki hiçbir soru “kaba” ya da “fazla” değil. Hakkınızı sormak en doğrusu. Karşınızdaki kişi iyi niyetliyse bu soruları memnuniyetle cevaplar; cevap vermekten kaçınıyorsa bu da kendi başına bir bilgi.
Kısaca
On soru, dört başlık: tapu-imar-ruhsat, firma ve alan, ödeme ve teslim, günlük hayat. Bu listeyi bir gayrimenkule bakmaya giderken yanınızda taşıyın.
Baktığınız bir yer varsa Instagram’dan ya da WhatsApp’tan yazın, birlikte bakalım.